روزنامه جام جم - امید رحمانی: 9 ‬دی‭ ‬1385‭ ‬ساعت‭ ‬6‭ ‬و‭ ‬7‭ ‬دقیقه‭ ‬به‭ ‬وقت‭ ‬محلی‭ ‬صدام‭ ‬اعدام‭ ‬و‭ ‬پرونده‭ ‬زندگی‌اش‭ ‬برای‭ ‬همیشه‭ ‬بسته‭ ‬شد‭. ‬اما‭ ‬مگر‭ ‬می‌شود،‭ ‬مرگ‭ ‬لحظه‌های‭ ‬دشواری‭ ‬را‭ ‬كه‭ ‬یك‭ ‬دیكتاتور‭ ‬در‭ ‬زمان‭ ‬حیاتش‭ ‬رقم‭ ‬زده،‭ ‬محو‭ ‬یا‭ ‬پاك‭ ‬كند؟‭ ‬مسلما‭ ‬شدنی‭ ‬نیست‭ .‬نام‭ ‬صدام‭ ‬حسین‭ ‬عبدالمجید‭ ‬تكریتی‭ ‬برای‭ ‬جهان‭ ‬و‭ ‬البته‭ ‬بیش‭ ‬از‭ ‬همه‭ ‬ایران،‭ ‬با‭ ‬اتفاقات‭ ‬تلخی‭ ‬گره‭ ‬خورده‭ ‬است‭. ‬هشت‭ ‬سال‭ ‬جنگی‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬دوره‭ ‬این‭ ‬دیكتاتور‭ ‬به‭ ‬ایران‭ ‬تحمیل‭ ‬شد،‭ ‬هنوز‭ ‬هم‭ ‬تلخی‌ها‭ ‬و‭ ‬تبعات‭ ‬خودش‭ ‬را‭ ‬دارد‭.‬

دیكتاتورها‭ ‬همیشه‭ ‬صفحه‌هایی‭ ‬از‭ ‬تاریخ‭ ‬را‭ ‬سیاه‭ ‬و‭ ‬غمگین‭ ‬و‭ ‬تلخ‭ ‬كرده‭ ‬و‭ ‬بوده‌اند‭ ‬كسانی‭ ‬كه‭ ‬همیشه‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬تلخی‌ها‭ ‬نوشته‌اند‭. ‬درباره‭ ‬صدام‭ ‬هم‭ ‬كتاب‌های‭ ‬زیادی‭ ‬نوشته‭ ‬شده‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬می‌خواهیم‭ ‬مطالعه‭ ‬بعضی‭ ‬از‭ ‬این‭ ‬كتاب‌ها‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬شما‭ ‬پیشنهاد‭ ‬كنیم‭. ‬البته‭ ‬یك‭ ‬گزینه‭ ‬ویژه‭ ‬هم‭ ‬برایتان‭ ‬داریم‭ ‬كه‭ ‬دربردارنده‭ ‬خاطرات‭ ‬پزشك‭ ‬مخصوص‭ ‬صدام‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬با‭ ‬نگاهی‭ ‬متفاوت‭ ‬ماجراهای‭ ‬این‭ ‬دیكتاتور‭ ‬منفور‭ ‬خاورمیانه‭ ‬را‭ ‬روایت‭ ‬می‌كند‭.‬

صَدام، لای برگ‌های تاریخ

خاطرات‭ ‬یك‭ ‬پزشك‭ ‬

دكتر‭ ‬علاء‭ ‬بشیر،‭ ‬پزشك‭ ‬مخصوص‭ ‬صدام‭ ‬بوده‭ ‬است‭. ‬او‭ ‬در‭ ‬كتابی‭ ‬با‭ ‬نام‭ ‬اخاطرات‭ ‬پزشك‭ ‬مخصوص‭ ‬صدامب‭ ‬به‭ ‬بیان‭ ‬ناگفته‌های‭ ‬بسیاری‭ ‬درباره‭ ‬سال‌هایی‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬دیكتاتور‭ ‬نزدیك‭ ‬بوده،‭ ‬پرداخته‭ ‬است‭. ‬این‭ ‬كتاب‭ ‬به‭ ‬دو‭ ‬زبان‭ ‬نروژی‭ ‬و‭ ‬عربی‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬انتشارات‭ ‬دارالشروق‭ ‬قاهره‭ ‬منتشر‭ ‬شد‭ ‬و‭ ‬17‭ ‬ناشر‭ ‬دیگر‭ ‬در‭ ‬دنیاهم‭ ‬سراغش‭ ‬رفته‭ ‬و‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬ترجمه‭ ‬كردند‭. ‬این‭ ‬اتفاق‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬محتوای‭ ‬مهم‭ ‬اثر‭ ‬رخ‭ ‬داده‭ ‬و‭ ‬طبیعی‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬هم‭ ‬دارای‭ ‬اهمیت‭ ‬بالایی‭ ‬باشد‭ ‬و‭ ‬احسان‭ ‬بالانی‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬فارسی‭ ‬ترجمه‌اش‭ ‬كرده‭ ‬است‭.

كتاب‭ ‬با‭ ‬روایتی‭ ‬از‭ ‬آماده‌سازی‭ ‬شرایط‭ ‬برای‭ ‬جنگ‭ ‬با‭ ‬ایران‭ ‬آغاز‭ ‬می‌شود،‭ ‬اتفاقی‭ ‬كه‭ ‬دكتر‭ ‬بشیر‭ ‬از‭ ‬آن‭ ‬بی‌خبر‭ ‬بوده‭ ‬است‭. ‬علاء‭ ‬بشیر‭ ‬در‭ ‬15‭ ‬بخش‭ ‬قصد‭ ‬داشته‭ ‬تصویری‭ ‬نزدیك‌تر‭ ‬به‭ ‬واقعیت‭ ‬از‭ ‬برهه‭ ‬اسفبار‭ ‬تاریخ‭ ‬عراق‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬نسل‭ ‬آینده‭ ‬منتقل‭ ‬كند‭ ‬با‭ ‬این‭ ‬امید‭ ‬كه‭ ‬روایت‭ ‬این‭ ‬رویدادها‭ ‬بتواند‭ ‬مانع‭ ‬تكرار‭ ‬فاجعه‌ای‭ ‬شود‭ ‬كه‭ ‬یك‭ ‬فرد‭ ‬بیمار‭ ‬و‭ ‬شكاك‭ ‬رقم‭ ‬زد‭. ‬بشیر،‭ ‬بخشی‭ ‬از‭ ‬مسؤولیت‭ ‬به‭ ‬قدرت‭ ‬رسیدن‭ ‬صدام‭ ‬و‭ ‬تداوم‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬مدت‭ ‬سه‭ ‬دهه‭ ‬را‭ ‬بر‭ ‬دوش‭ ‬ملت‭ ‬عراق‭ ‬می‌افكند،‭ ‬اما‭ ‬اعتراف‭ ‬می‌كند‭ ‬او‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬پُر‭ ‬كردن‭ ‬ده‌ها‭ ‬برگه‭ ‬و‭ ‬پاسخ‭ ‬دادن‭ ‬به‭ ‬صدها‭ ‬سوال،‭ ‬دیگر‭ ‬نمی‌توانسته‭ ‬از‭ ‬پُست‭ ‬خود‭ ‬كناره‌گیری‭ ‬كند‭. ‬آخرین‭ ‬ملاقات‭ ‬پزشك‭ ‬با‭ ‬صدام،‭ ‬شش‭ ‬هفته‭ ‬پیش‭ ‬از‭ ‬جنگ‭ ‬و‭ ‬برای‭ ‬معاینه‭ ‬كمرش‭ ‬بوده‭ ‬است‭. ‬در‭ ‬ادامه‭ ‬بخش‌هایی‭ ‬از‭ ‬خاطرات‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬با‭ ‬هم‭ ‬مرور‭ ‬می‌کنیم‭:‬

صَدام، لای برگ‌های تاریخ

‭ ‬آغاز‭ ‬جنگ

اخبرگزاری‌های‭ ‬رسمی‭ ‬اعلام‭ ‬كردند‭ ‬كه‭ ‬تجاوزات‭ ‬پی‭ ‬در‭ ‬پی‭ ‬مرزی،‭ ‬حمله‭ ‬به‭ ‬ایران‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬امری‭ ‬اجتناب‌ناپذیر‭ ‬تبدیل‭ ‬كرده‭ ‬است؛‭ ‬ولی‭ ‬ما‭ ‬تصور‭ ‬می‌كردیم‭ ‬عوامل‭ ‬پنهان‭ ‬دیگری‭ ‬برای‭ ‬این‭ ‬آغاز‭ ‬غافلگیرانه‭ ‬جنگ‭ ‬وجود‭ ‬داشته‭ ‬باشد‭. ‬با‭ ‬تاملی‭ ‬عمیق‭ ‬می‌توان‭ ‬به‭ ‬آسانی‭ ‬فهمید‭ ‬خمینی‭ ‬و‭ ‬پیروانش،‭ ‬باعث‭ ‬هراس‭ ‬و‭ ‬وحشت‭ ‬صدام‭ ‬و‭ ‬اندك‭ ‬سنیان‭ ‬پیرامون‭ ‬او‭ ‬بودند؛‭ ‬چون‭ ‬هرچه‭ ‬نباشد،‭ ‬بیشتر‭ ‬عراقیان‭ ‬شیعه‭ ‬بودند‭. ‬مانند‭ ‬بنیادگرایانی‭ ‬كه‭ ‬قدرت‭ ‬را‭ ‬در‭ ‬ایران‭ ‬به‌دست‭ ‬گرفتند‭ ‬و‭ ‬هیچ‌كس‭ ‬نمی‌دانست‭ ‬كه‭ ‬انقلاب‭ ‬اسلامی‭ ‬ممكن‭ ‬است‭ ‬به‭ ‬عراق‭ ‬لائیك‭ ‬هم‭ ‬سرایت‭ ‬كند‭ ‬یا‭ ‬خیر‭. ‬نزار‭ ‬خزرجی‭ ‬یكی‭ ‬از‭ ‬مهم‌ترین‭ ‬فرماندهان‭ ‬نظامی‭ ‬صدام‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬پایان‭ ‬جنگ‭ ‬با‭ ‬ایران‭ ‬كه‭ ‬هشت‭ ‬سال‭ ‬به‭ ‬طول‭ ‬انجامید‭ ‬به‭ ‬ریاست‭ ‬ستاد‭ ‬جنگ‭ ‬منصوب‭ ‬شد.

‬نزار‭ ‬هرگز‭ ‬از‭ ‬من‭ ‬پنهان‭ ‬نمی‌كرد‭ ‬كه‭ ‬رئیس‌جمهور،‭ ‬حمله‭ ‬به‭ ‬ایران‭ ‬را‭ ‬امری‭ ‬ضروری‭ ‬می‌داند‭ ‬برای‭ ‬این‌كه‭ ‬از‭ ‬حمله‭ ‬ایران‭ ‬در‭ ‬آینده‭ ‬پیشگیری‭ ‬كند‭. ‬اپیش‭ ‬از‭ ‬آن‌كه‭ ‬آیت‌‌ا‭... ‬و‭ ‬طرفدارانش‭ ‬بتوانند‭ ‬توان‭ ‬رزمی‭ ‬عظیم‭ ‬ایران‭ ‬را‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬دلیل‭ ‬هرج‭ ‬و‭ ‬مرج‭ ‬پس‭ ‬از‭ ‬سقوط‭ ‬شاه‭ ‬و‭ ‬پاكسازی‌های‭ ‬افسران‭ ‬میان‭ ‬یكدیگر‭ ‬به‌شدت‭ ‬تضعیف‭ ‬شده‭ ‬بود،‭ ‬دوباره‭ ‬به‌دست‭ ‬بیاورند،‭ ‬باید‭ ‬دست‭ ‬به‭ ‬حمله‭ ‬زد‭.‬ب‭ ‬توصیه‭ ‬سازمان‭ ‬اطلاعات‭ ‬جنگی‭ ‬عراق‭ ‬به‭ ‬صدام‭ ‬روشن‭ ‬بود‭.‬ب

‭ ‬جنگ‭ ‬باخته

اصدام‭ ‬مرتبا‭ ‬به‭ ‬جبهه‭ ‬می‌رفت؛‭ ‬نه‭ ‬به‭ ‬این‭ ‬معنا‭ ‬كه‭ ‬لزوما‭ ‬پایش‭ ‬به‭ ‬جبهه‭ ‬می‌رسید‭. ‬صدام‭ ‬همچون‭ ‬خویشاوندان‭ ‬نزدیكش‭ ‬بدبین‭ ‬بود‭. ‬اگر‭ ‬گربه‭ ‬سیاهی‭ ‬را‭ ‬ناگهان‭ ‬در‭ ‬راه‭ ‬می‌دید،‭ ‬ممكن‭ ‬بود‭ ‬مسیر‭ ‬كاروان‭ ‬خودروهایش‭ ‬را‭ ‬تغییر‭ ‬دهد‭ ‬و‭ ‬دستور‭ ‬بازگشت‭ ‬به‭ ‬بغداد‭ ‬بدهد‭. ‬حتی‭ ‬كیسه‌ای‭ ‬پلاستیكی‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬وسط‭ ‬خیابان‭ ‬صدا‭ ‬ایجاد‭ ‬می‌كرد،‭ ‬برای‭ ‬او‭ ‬بدشگون‭ ‬بود‭ ‬و‭ ‬باعث‭ ‬می‌شد‭ ‬بدون‭ ‬آن‌كه‭ ‬كاری‭ ‬را‭ ‬كه‭ ‬قصد‭ ‬انجامش‭ ‬را‭ ‬داشت،‭ ‬عملی‭ ‬كند،‭ ‬از‭ ‬راهی‭ ‬كه‭ ‬آمده‭ ‬بود‭ ‬برگردد‭.‬

​​​​​​بازجویی‭ ‬از‭ ‬صدام؛‭ ‬تخلیه‭ ‬اطلاعاتی‭ ‬رئیس‌جمهور

جان‭ ‬نیكسون،‭ ‬نویسنده‭ ‬و‭ ‬هوشنگ‭ ‬جیرانی،‭ ‬مترجم‭ ‬این‭ ‬كتاب‭ ‬است‭. ‬اكتاب‭ ‬بازجویی‭ ‬از‭ ‬صدام؛‭ ‬تخلیه‭ ‬اطلاعاتی‭ ‬رئیس‌جمهورب‭ ‬تصویری‭ ‬بی‌طرفانه‭ ‬از‭ ‬یكی‭ ‬از‭ ‬قدرتمندترین‭ ‬حاكمان‭ ‬بدنام‭ ‬عصر‭ ‬ما‭ ‬به‌دست‭ ‬می‌دهد‭. ‬نیكسون‭ ‬نخستین‭ ‬كسی‭ ‬بود‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬جلساتی‭ ‬متعدد‭ ‬از‭ ‬صدام‭ ‬بازجویی‭ ‬كرد‭. ‬خواندن‭ ‬ماجرای‭ ‬بازجویی‌ها،‭ ‬علاوه‭ ‬بر‭ ‬اطلاعاتی‭ ‬كه‭ ‬درباره‭ ‬شخصیت‭ ‬صدام‭ ‬در‭ ‬اختیارمان‭ ‬می‌گذارد،‭ ‬او‭ ‬را‭ ‬چنان‭ ‬در‭ ‬برابر‭ ‬ما‭ ‬می‌نشاند‭ ‬كه‭ ‬گویی‭ ‬صدا‭ ‬و‭ ‬طنین‭ ‬كلماتش‭ ‬را‭ ‬هم‭ ‬می‌شنویم‭.‬

صَدام، لای برگ‌های تاریخ

‭ ‬


شبیه‭ ‬صدام

نوشته‭ ‬میخائیل‭ ‬رمضان‭ ‬است‭ ‬و‭ ‬محمدنبی‭ ‬ابراهیمی‭ ‬آن‭ ‬را‭ ‬به‭ ‬فارسی‭ ‬ترجمه‭ ‬كرده‭ ‬است‭. ‬اشبیه‭ ‬صدامب‭ ‬یا‭ ‬ادر‭ ‬سایه‭ ‬صدامب‭ ‬عنوان‭ ‬مجموعه‭ ‬خاطرات‭ ‬رمضان‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬مدت‭ ‬19‭ ‬سال‭ ‬نقش‭ ‬بدل‭ ‬صدام‭ ‬را‭ ‬بازی‭ ‬می‌كرد‭. ‬رمضان‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬كتاب‭ ‬اسرار‭ ‬زیادی‭ ‬را‭ ‬فاش‭ ‬كرده‭ ‬است‭. ‬او‭ ‬با‭ ‬حسنی‭ ‬مبارك‭ ‬رئیس‌جمهور‭ ‬مخلوع‭ ‬مصر‭ ‬و‭ ‬یاسر‭ ‬عرفات‭ ‬ملاقات‭ ‬داشته‌است‭. ‬شبیه‭ ‬صدام‭ ‬از‭ ‬جبهه‌های‭ ‬جنگ‭ ‬عراق‭ ‬با‭ ‬ایران‭ ‬و‭ ‬روزهای‭ ‬اشغال‭ ‬كویت‭ ‬نیز‭ ‬دیدارهایی‭ ‬داشته‭ ‬‌است‭.

صَدام، لای برگ‌های تاریخ

نویسنده‭ ‬به‌دلیل‭ ‬نزدیكی‭ ‬كه‭ ‬به‭ ‬صدام‭ ‬داشته‌است‭ ‬به‭ ‬نكات‭ ‬ریزی‭ ‬از‭ ‬زندگی‭ ‬صدام‭ ‬و‭ ‬اطرافیان‭ ‬او‭ ‬اشاره‭ ‬می‌كند‭. ‬آموزش‭ ‬صدام‭ ‬در‭ ‬انگلیس،‭ ‬ارتباط‭ ‬با‭ ‬اسرائیل،‭ ‬نفوذ‭ ‬میشل‭ ‬عفلق‭ ‬در‭ ‬اداره‭ ‬عراق‭ ‬و‭ ‬كشتار‭ ‬فجیع‭ ‬كردها‭ ‬و‭ ‬شیعیان‭ ‬و‭ ‬همچنین‭ ‬آزمایش‭ ‬میكروبی‭ ‬رژیم‭ ‬بعث‭ ‬روی‭ ‬اسیران‭ ‬زن‭ ‬ایرانی‭ ‬از‭ ‬جمله‭ ‬این‭ ‬نكات‭ ‬است‭ ‬كه‭ ‬در‭ ‬كتاب‭ ‬به‭ ‬آن‭ ‬اشاره‭ ‬شده‭ ‬‌است‭.‬

 ‬


فرزند‭ ‬ناخلف‭ ‬رایش‭) ‬از‭ ‬ولگردی‭ ‬تا‭ ‬اعدام صدام)

كتاب‭ ‬را‭ ‬فاروق‭ ‬صفی‌زاده‭ ‬نوشته‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬آن‭ ‬به‭ ‬شرح‭ ‬زندگی‭ ‬صدام‭ ‬حسین‭ ‬و‭ ‬بررسی‭ ‬تاریخ‭ ‬معاصر‭ ‬كشور‭ ‬عراق‭ ‬پرداخته‭ ‬است‭. ‬به‭ ‬عبارت‭ ‬بهتر‭ ‬باید‭ ‬گفت،‭ ‬این‭ ‬كتاب‭ ‬تلاشی‭ ‬است‭ ‬در‭ ‬بیان‭ ‬سرگذشت‭ ‬رئیس‌جمهور‭ ‬بعثی‭ ‬عراق؛‭ ‬یعنی‭ ‬صدام‭ ‬حسین‭ ‬از‭ ‬بدو‭ ‬تولد‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬1937‭ ‬تا‭ ‬لحظه‭ ‬اعدامش‭ ‬در‭ ‬سال‭ ‬2006،‭ ‬به‭ ‬همراه‭ ‬كنكاشی‭ ‬در‭ ‬تاریخ‭ ‬این‭ ‬كشور‭ ‬و‭ ‬بیان‭ ‬سیاست‌های‭ ‬كلی‭ ‬نظام‭ ‬بعث‭ ‬عراق‭ ‬در‭ ‬دوران‭ ‬ریاست‌جمهوری‭ ‬صدام‭ ‬حسین‭.

صَدام، لای برگ‌های تاریخ

نویسنده‭ ‬در‭ ‬این‭ ‬نوشتار‭ ‬بر‭ ‬آن‭ ‬است‭ ‬با‭ ‬پیش‭ ‬گرفتن‭ ‬سیاست‭ ‬بی‌طرفانه،‭ ‬تمامی‭ ‬اقدام‌های‭ ‬مثبت‭ ‬و‭ ‬منفی‭ ‬صدام‭ ‬را‭ ‬نام‭ ‬ببرد‭ ‬و‭ ‬آنچه‭ ‬را‭ ‬منجر‭ ‬به‭ ‬اشغال‭ ‬عراق‭ ‬از‭ ‬سوی‭ ‬آمریكا‭ ‬و‭ ‬در‭ ‬نهایت‭ ‬دستگیری،‭ ‬محاكمه،‭ ‬و‭ ‬اعدام‭ ‬صدام‭ ‬گردید،‭ ‬توضیح‭ ‬دهد‭. ‬



  • paper | بک لینک فا | خرید بک لینک